سالكان طریق كمال و جمال، در نخستین مرتبه از مراتب هفتگانه فرشته عشق، یعنی عالم جمادی كه حدّفاصل میان كف پا تا مچ پای فرشته می‌باشد، با خوی ثروت‌جویی و قدرت‌طلبی برای به دست آوردن جاه و مال دنیایی تلاش می‌كنند؛ چرا‌كه آدمی بر اساس خلقت جسمانی‌اش كه از آب و خاك آفریده شده، میل و گرایش به عالم خاكی و مظاهر فریبنده جمادی دارد؛ «همانا مرد از زمین خلق شد، پس همتش صرفاً در زمین است.»1 همچنین، زن كه از وجود مرد ظهور یافته، همتش متمایل به زینت‌های زندگی دنیاست2 و از باب چنین گرایشی است كه آدمیان به مال و منال دنیایی، عشق می‌ورزند.3
بنابراین، اگر راهیان صراط الهی از جوهره عشق و تسلیم و رهنمودهای كمال‌بخش انسان كامل غفلت ورزند و دل به قدرت و ثروت دنیا بسپارند، بر طریق مادیات سیر نموده و در عالم جمادی، اسیر خواسته‌های ملكی می‌گردند و به‌جهت دوست‌داشتن مظاهر عالم جمادی، سیرت انسانی‌شان صورت جمادی یافته4 و سراشیبی ضلالت و گمراهی را در پیش خواهند گرفت. چنین سالكانی در نهایت، قلب محجوب و غافلشان همچون سنگی سخت5 در قعر دوزخ مادیت سقوط می‌نماید و كوثر حیات‌بخش رحیمی و بذر معارف رحمانی در سنگ خارای وجود‌شان جز تأسف جانكاه «ای كاش! خاك بودم»6 را ثمره‌ای به‌بار نمی‌نشاند.7
قرآن كریم در صفحات عبرت‌آموز تاریخ زندگانی بشر، دو نماد برای ثروت و قدرت معرفی می‌كند كه در برابر شریعت الهی همچون سنگ بوده و راه دشمنی و سركشی را در پیش گرفته، به اعماق آتش سقوط نموده‌اند.8 قارون به‌عنوان مظهر ثروت، و فرعون به‌عنوان مظهر قدرت مطرح شده‌اند كه به‌سبب كبر و طغیان، از نور شریعت موسوی دوری جسته و در ظلمتكده جمادی گرفتار آمده‌اند: «[ای موسی!] به‌سوی فرعون برو که او طغیان کرده است»9 و «قارون از قوم موسی بود؛ اما بر آنان ستم کرد.»10
اما چنانچه سالكان طریق به‌موجب تسلیم و عشق ربوبی، از جاذبه قدرت‌طلبی و ثروت‌جویی رها گشته و سنگ خارای دل را به خاك حاصل‌خیز مبدل سازند و در برابر رهنمودهای انسان كامل، خاشع و خاضع گردند، به موت از عالم جمادی رسیده و با برخورداری از باران روح‌فزای ربانی،11 به تولد در عالم نباتی نایل می‌گردند.12
- وسائل‌الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج 19، ص 35، ح24094، امام صادق(ع): «اِنَّ الرَّجُلَ خُلِقَ مِنَ الأرْضِ فَاِنَّما هِمَّتُهُ فِی الأرْض.» ↩︎
- نهج‌البلاغه، فیض‌الإسلام، خ 153، امام علی(ع): «اِنَّ النِّساءَ هَمُّهُنَّ زینَةُ الْحَیاةِ الدُّنْیا؛ همانا همت زنان، زینت زندگانی دنیا است.» ↩︎
- فجر / 20: «وَتُحِبُّونَ الْمالَ حُبّاً جَمّاً؛ و دوست می‌دارید مال را دوست‌داشتنی بسیار.» ↩︎
- الأمالی، شیخ صدوق، ص 209، ح 9: حضرت علی(ع) «لَوْ أَنَّ رَجُلاً أَحَبَّ حَجَراً لَحَشَرَهُ اللهُ مَعَه؛ اگر مردی سنگی را دوست بدارد، همانا خداوند با آن محشورش می‌گرداند.» ↩︎
- بقره / 74: «فَهِیَ كَالْحِجارَةِ أوْ أَشَدُّ قَسْوَةً؛ پس دل‌هایتان همچون سنگ یا سخت‌تر از آن است.» ↩︎
- نبأ / 40: «یا لَیتَنی كُنْتُ تُراباً.» ↩︎
- مستدرک‌الوسائل، حاج میرزا حسین نوری، ج 12، ص 93، ح 13611، رسول اکرم(ص): «انّ أبعَدَ النَّاسِ مِنَ اللهِ القاسِی القَلب؛ همانا دورترین مردم از خداوند، کسی است که دلی سخت دارد.» ↩︎
- مکارم الاخلاق، شیخ حسن بن طبرسی، ص 202، رسول اکرم(ص): «ایُّمَا امْرَأَةٍ هَجَرَتْ زَوْجَهَا وَهِیَ ظَالِمَةٌ حُشِرَتْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مَعَ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَ قَارُونَ فِی الدَّرْکِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ إِلَّا أَنْ تَتُوبَ وَ تَرْجِع؛ هر زنی که همسرش را ترک گوید، درحالی‌که آن زن ستمکار است، در روز قیامت همراه فرعون، هامان و قارون در درک اسفل آتش محشور خواهد شد؛ مگر آنکه توبه کند و بازگردد.» ↩︎
- طه / 24: «إذهَب إلی فِرعَونَ إنَّهُ طَغی.» ↩︎
- قصص / 76: «إِنََّ قَارُونَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَيْهِمْ.» ↩︎
- فاطر / 9: «فَأَحْیَینا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها؛ پس به‌وسیله ابر، زمین را بعد از مردنش زنده كردیم.» ↩︎
- نوح / 17: «وَاللهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ نَباتاً؛ و خداوند شما را همانند گیاهی از زمین رویانید، رویانیدنی.» ↩︎
