تجلی حقایق در قلب پیامبر

بسم الله الرحمن الرحیم، الحمد لله رب العالمین، الرحمن الرحیم

حسبی الله لا اله الا هو علیه توکلت و هو رب العرش العظیم، والحمد لله رب العالمین

بسم الله الرحمن الرحیم

چقدر خوب است که انسان به جای این بحث‌ها، به جای این به اصطلاح درگیری‌های علمی (که نمی‌­شود بگوییم معنوی) علمی، آنچه که خداوند در قرآن فرموده، به آن بپردازد که فرموده: «یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمه» فکر نمی‌­کنم که راست­گوتر از خدا در عالم کسی باشد. قرآن فرموده: «یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمه» اگر می­‌خواهید به حقایق دین، حقایق الهی، حقایق معنوی، به هر شکلش، دست پیدا کنید، بفهمید، خداوند در قرآن فرموده که خودتان را تزکیه کنید، پاک کنید. در سوره واقعه هم هست که فرموده: اگر به مجموعه این هستی یا به مجموعه منازل ستارگان این هستی، اگر می‌­خواهید دست پیدا کنید، یک چیزی متوجه شوید، خودتان را مطهر کنید، پاک کنید. پاکی خیلی مهم است. «لا یمسه» دست پیدا نمی­‌کنید به این حقیقت، به این هستی ظاهر و باطن، مگر که به طهارت برسید. «لا یمسه الا المطهرون» تطهیرشدگان مطهران هستند که حقایق را می­‌گویند، واقعیت‌­ها را می­‌‌گویند. به این نیست که من مسلط باشم به احادیث و روایات یا به کتب اهل عرفان، اهل معرفت. باید تزکیه نفس کرد. آنهایی که واقعا اهل معرفت هستند، در تاریخ نامشان هست که اسم نمی­‌خواهم ببرم به عنوان اولیای الهی، اینها همه تزکیه نفس کردند. پیامبران الهی هم که شما از من بهتر می­‌دانید که اینها هیچکدام درس نخواندند، سواد نداشتند، به جای اینکه کتاب مطالعه کنند، به خودشان پرداختند، خودشان را تزکیه کردند، پاک کردند. ما که در اینجا جمع شدیم، می­‌خواهیم به هر حال یک حال و هوای انسانی پیدا کنیم، بعدش هم انسان شویم دیگه. از آن وضعیت بهیمیت بیرون بیاییم. این حقیقت چیه؟ این هستی چیه؟ این عالم غیب چی هست؟ چگونه است؟ به این شکل به امید خدا بحثمان را شروع می­‌کنیم.

قرآن اگر بخواهد مطلبی را به انسان‌ها بفهماند، با مثال می‌­فهماند. خیلی در قرآن مثال زده شده «کمثل الذی» «کمثل الذی» در قرآن خیلی آمده. یعنی غیر از مثال فکر نکنم با چیز دیگری بشود حقایق را روشن کرد، حقایق پیچیدۀ فنی معنوی، عرفانی را یا باطنی را، غیب را. از زمین خودمان شروع می‌­کنیم، از این زمینی که در آن ساکن هستیم، شروع می‌­کنیم که این زمین چگونه به ثمرات رسیده، چگونه به موجودات رسیده، چگونه به اصطلاح وجوه زیبنده معنوی، عرفانی، الهی رسیده، چگونه خودش را زنده کرده، حیات‌­بخش کرده؟ ببینید وجود زمین، خود زمین تشکیل شده از خاک و آب. همین دوتا. یک وقت هست باید بگوییم کره خاکی، یک وقت هست باید بگوییم کره آبی. اب و خاک. وجود انسان هم مشابه همین زمین است. اگر بخواهد انسان واقعا مثل این زمین، دارای ثمرات و دارای بهشت‌ها و سبزه­‌زارها و وجوه زیبنده معنویِ عرفانی، الهی شود، باید شبیه همین زمین باشد دیگه. وجود انسان هم تشکیل شده از دو چیز: جسم و روح. اونجا می‌­گوید خاک و آب، اینجا هم می‌­گوید جسم و روح. حقایق عالم بالا، اون حقایقی که در عالم بالا هست، حقایق عالم بالا، اگر بخواهد در این زمین انعکاس پیدا کند یا منعکس شود یا درون این زمین نشان داده شود، خب می­‌گویند که در آب صاف نمایان است. حقایق عالم بالا یعنی آسمان، چه شبش، چه روزش، در آب صاف، آب زلال صاف، آشکار و نمایان است و در خاک به توسط آن آب در خاک، به صورت گلستان، گلزارها، سبزه‌­زارها، گویا می‌­باشد. یعنی اگر زمین بخواهد سخن بگوید، حرف بزند، مطلبی را بگوید، این مطلب خودش را از زبان گلزارها، سبزه­‌زارها، گلستان‌­ها …  اگر کلمات خیلی مقامش بالا باشد، کلمات خیلی بالایی باشد، می­­‌گویند از گلستان، از گلزارها، از گل‌ها. یعنی این خاک، زبان گویایش همان سبزه­‌زارها و گلزارها و گلستانش است. به هر حال در طبیعت ما داریم دیگه، وقتی می‌­گوییم سبزه­‌زارها، سبزه‌­زارهای گوناگون هست، زشت و زیبایش، تلخ و شیرینش، هست. ما آن کلام والا، اون کلام بلند و معنوی را می­‌خواهیم بگوییم. می‌‌­گوییم اگر بخواهد این زمین از اون کلام بالای معنوی­‌اش سخن بگوید، باید آن سخن را از اون گل‌های خیلی زیبای معطر و خوشبو بگوید. یعنی با آن گلها سخن بگوید، سخن می‌گوید. حقایق عالم غیب، حقایق عالم غیب هم در روح پاک آشکار می‌­شود، نه در جسم، در روح. آنجا در آب است، اینجا در روح است. گفتیم چی؟ گفتیم روح پاک یعنی روح قدسی. این‌هایی که اهل معنا هستند، اهل معرفت هستند، از اهل­‌الله هستند، یک وقت مقامشان پایین­تر است، می­‌گویند ابرار، یک وقت مقامشان بالاتر  است می‌­گویند مقربان، سابقان. این‌ها به روح قدسی، به روح ایمان، به روح قدسی تأیید شدند یعنی روح قدسی؛ روح آگاهی است، روح معنوی است، روح حقایق است. پس گفتیم حقایق عالم غیب هم در روح پاک آشکار می‌­شود. در آن قلبش به صورت معرفت گویا می‌­باشد. پس حقایق عالم غیب در روح پاک آشکار است و در جسم انسان، به صورت معرفت گویا است یعنی گویا می‌­شود یا می‌­باشد. خب انسان هم شبیه زمین است چون ما از زمین به وجود آمدیم دیگه. روح انسان‌ها همین است. بعضی ارواح هست که خب به هر حال هر چی که از آن زلالی، از اون شفافی، صافی می‌­آید پایین، پاکی می‌­آید پایین، هی تیره می‌­شود دیگه، به جایی می­‌رسد، می‌­شود روحظ پلید، روح تیره، روح خفقان، روحی که خفه است دیگه، هیچ چیز نمی‌­تواند بفهمد. شبیه زمین است، انسان هم شبیه زمین است. زمین، داریم می‌­گوییم زمین، زمینی که در آن داریم زندگی می‌­کنیم، این سیاره را داریم می‌­گوییم. سیاره خودمان را داریم می‌­گوییم. انسان هم که داریم می‌­گوییم، اون انسانی را می­‌گوییم که شبیه این زمین است، انسان کامل، انسانی که دارای روح قدسی است. زمین با گلزار و گلستانش سخن می­‌گوید، انسان کامل هم با معارفش، با معنویاتش سخن می­‌گوید. چون هر انسانی که نمی‌­تواند مثل زمین باشد. ما اینقدر زمین‌ها، اینقدر سیارات، مثل سیاره خودمان در این آسمان داریم که آب ندارد، حیات ندارد، هیچی ندارد، مثل کره ماه مثلا، اون جوری. خیلی زیاد هم هست. کم ستاره، کم سیاره­ پیدا می‌­شود که به این شکل تکامل داشته باشد، کمال داشته باشد، جمال داشته باشد، خیلی کم پیدا می­‌شود. تو این منظومه شمسی ما، فعلاً این زمین ما است، این زمین است فقط، این سیاره است، تو خود منظومه ما. حالا در این کهکشان­‌های لایتناهی چقدر خورشیدها، چقدر منظومه­‌ها هست، دیگه به شمارش نمی‌­آید. خیلی کم پیدا می­‌شود که سیاراتی باشند که دارای آب و هوا و موجودات زنده باشند. کم که می‌­گوییم، در اون حدی که نیاز هست، هستش.

پس انسان کامل هم شبیه زمین، همین سیاره خودمان است دیگه. آنجا آب و خاک، اینجا هم به اصطلاح جسم و روح پاک. وقتی روح پاک شد، جسم هم پاک می‌‌­شود دیگه. می‌‌گوییم همانگونه که در عالم بالا، عالم بالا در ظاهر، عالم بالا، روز و شب، خورشید و ماه می‌­باشد، در عالم بالا، الانه شب است دیگه، شما بروید بیرون ماه را رؤیت می­‌کنید، می‌­بینید. روز هم که بیایید بیرون، خورشید را رؤیت می‌­کنید، می‌­بینید و این خورشید و ماه که در شب و روز قرار گرفته، تو عالم بالا است. همانگونه که در آن عالم بالا، روز و شب، خورشید و ماه می­‌باشد، در عالم غیب هم مشابه همین عالم ظاهر، اون هم بالاست دیگه، صفات و ذات، الله و رحمان می­‌باشد. در عالم غیب هم نمی‌­گوییم روز و شب، می­‌گوییم صفات و ذات. ما باید توجه داشته باشیم در عالم غیب هم دو جایگاه هست، دو مکان هست. یک مکانش، مکان صفات است، الهی است، یک جایگاهش هم جایگاه ذات است، رحمانی است. صفات الله، صفات الهی، ذات رحمان، ذات رحمانی. پیامبر اینجا در ظاهر فرموده که من به منزله خورشید و علی به منزله ماه. جوهره صفات الهی، صفات الله، یعنی وقتی که یک وجودی تجلی نور می­‌کند، از خودش تابش نور می­کند، نور از خودش تجلی می­‌دهد، اصلا این نور چیه؟ نور همان معارف است دیگه، همان علم است دیگه. حالا این نور یک وقت در صفات است، یک وقت در ذات است. می­‌آید پایین دیگه، نزول می­‌کند، اسم پیدا می­‌کند، اسمش عوض می‌­شود. آن جوهره صفات الهی و ذات رحمانی در باطن هستی، برای تکامل آدمیان، آن جوهره را می­‌گویم برای تکامل آدمیان، دو نور مقدسی است که به نام  محکمات و متشابهات قرآن است. که هر کدام از آن‌ها (دوتا جوهره است دیگه) که هر کدام از آن‌ها در مکان و جایگاه خودشان، به صورت الله و رحمان می­‌درخشند یعنی درخشش دارند، منورند. شما در ظاهر هم که نگاه کنید، می­‌بینید که خورشید می­‌درخشد در جایگاه خودش، ماه هم می‌­درخشد در جایگاه خودش. پیغمبر اکرم می‌­درخشد در جایگاه خودش، علی بن ابیطالب یا عیسای مسیح هم می­‌درخشد در جایگاه خودش. یکی در مسجدالحرام می­‌درخشد، یکی در مسجدالاقصی می­‌درخشد. کره زمین ما هم دوتا جایگاه دارد دیگه. دوتا جایگاه مقدس دارد. یک جایگاهش مسجدالحرام است، یک جایگاه، یک مکانش هم مسجدالاقصی است.

هر چیزی که ارزشمند بود، در زمان‌های قدیم بوده، شما این را بدانید اون ارزشمند الان هم هست. همان‌گونه که  ارزشمندها را در آن زمان تشخیص نمی­‌دادند به واسطه بهیمیت­شان، ارزشمندهای این زمان را هم تشخیص نمی‌­دهند به واسطه بهیمیت­شان، حیوانیت­شان. یک وقت نگویید که الان نیست. آن‌هایی که وعده به عقب می­‌دهند چون نمی­‌دانند، اگر انسان بدانند هیچ وقت وعده به عقب نمی­‌دهد. خیلی بد است که انسان به گورستان مرده‌­ها برود اونجا احترام بگذارد ولی به قبرستان اولیای الهی که از نفس مرده‌­اند، می­‌آید بی‌­توجه باشد. چون ما دوتا قبرستان داریم: یک قبرستان بدن‌های لَش، مُرده، افتاده اونجا. بیشتر مردم عامی، عوام مردم به اون قبرستان توجه دارند. این سوره­‌ای که فرموده: «الهکم التکاثر حتی زرتهم المقابر» یعنی این. انسان از کثرت‌ها، از تکاثر بیرون نمی­‌تواند بیاید مگر به واسطه زیارت مقابر، زیارت خانه‌­های اهل‌­الله، خانه‌­های انسان‌های کامل، اولیای الهی. خب حالا اینجوری است دیگه. زمان، فرهنگش اینجوری است. خدا نکند چوپانی در چوپانی خودش ناشی باشد، گوسفندان را به جای اینکه ببرد در سبزه‌­زار، ییلاق، ببرش در کویر، ببرش در جاهای خشک، کویر، بی اب و علف. من از بحثم دور نشوم، از مطلبی که می­‌خواهم بگویم. گفتیم که جوهره صفات الهی و ذات رحمانی در باطن هستی، برای تکامل آدمیان، دو نور مقدسِ محکمات و متشابهات قرآن است که هر کدام از آن‌ها در مکان و جایگاه خودشان، به صورت الله و رحمان می­‌درخشند. خورشید می­‌درخشد، ماه می‌­درخشد، الله می‌­درخشد، رحمان می‌­درخشد، محمد می‌­درخشد، علی می‌­درخشد، مکانشان هم می‌­درخشند، مسجدالحرام می‌­درخشد، مسجدالاقصی می­‌درخشد. اگر جایگاه نور نباشد که پیامبر، عروجش را، معراجش را از مسجدالحرام و از مسجدالاقصی شروع نمی­‌‌کند که. از جایگاه نور می‌­رود بالا و در روح پاک (خوب توجه کنید) و در روح پاک و مرآت، و مرأت قلب رسول­‌الله که فرموده: «قلب المؤمن عرش الله و عرش الرحمن» برای رسیدن به وجه زیبای رحیمیت، خدا را یاد کنید به نام الله و به نام رحمان «قل ادعوا الله و او ادعوا الرحمن» الله را یاد کنید، رحمان را هم یاد کنید باصداقت، بااخلاص که برسید به چی؟ برسید به اون وجه زیبای رحیمیت، بروید تو عالم وحدت، عالم درخشندگی، عالم آرامش، عالم زیبایی. مثال بخواهیم بزنیم، مثال ظاهر، می­‌گوییم شب، ستارگان. همه یکنواخت، همه یک شکل، چقدر آرام. ما اگر بخواهیم برای عالم وحدت، عالم مهرویان، بخواهیم مثال بزنیم، چه مثالی می­‌توانیم بزنیم جز مثال از ستارگان درخشنده در شب. این دو نور مقدسی که گفتیم به نام الله یا رحمان، به نام فرض­‌کن محکمات یا متشابهات، این‌‌ها چه جوری، در حقیقت همان قرآن است دیگه، ما می‌­گوییم محکمات، متشابهات، به چه شکلی، چگونه در قلب رسول­‌الله، در قلب این نبی اکرم تجلی می‌­کند؟ به چه شکلی تجلی می‌­کند؟ این دو نور صفات الهی و ذات رحمانی که محکمات و متشابهات قرآن است، اسمش را می­‌‌گویند قرآن، این قرآن چگونه بر قلب محمد تجلی کرد، آشکار شد؟ حقیقت آسمان بالا، آسمان که تشکیل شده از خورشید و ماه و ستارگان، در این دریا آشکار شده، ما داریم می‌­بینیم که توی دریاست، این یکدفعه است، توی دریا آمده. حقایق این خورشید و ماه و ستارگان، در گلستان، تو پروانه‌­ها، تو بلبل‌­ها، تو طاووس­‌ها، تو محمدها، تو علی­‌‌ها آشکار شده، آنها به سخن درمی‌­آیند. گلِ می‌­گوید من، بلبلِ می‌­گوید من، پروانهِ می‌‌­گوید من، طاووسِ می­‌‌گوید من، انسان کاملِ می‌‌‌­گوید من، کاملان الهی، مقربان الهی می­‌گویند من، ما. این‌ها همه گویندگان حقایقی است که در بطن دریا آشکار شده. ثمرات وجود مقدس رسول اکرم که تشکیل شده از محکمات قرآن و متشابهات قرآن، ما یک محکمات و متشابهات می­‌شنویم دیگه، ما یک شریعت و معرفت می‌­شنویم اما نمی‌­دانیم چه دریای بیکران، چه اقیانوس بیکران حقایقی است. شما اگر بخواهید به بطن دریا بروید برای دیدن حقایق عمق دریا، ته دریا، بطن دریا، باید از سطح دریا فرو بروید. مگر می‌­شود کسی از زیر زمین بلند شود برود تو عمق دریا! حتماً باید از سطح دریا. سطح معارف الهی، حقایق الهی، شریعت الهی است، احکام الهی است که باید ما آن را مقدس بگیریمش. اگر این را بهش نعوذبالله کوچکترین بی­‌حرمتی کنیم، شما این را بدانید که به عمق دریا راه پیدا نمی‌­کنید. هر کس هم به عمق دریا راه پیدا نکرد، از بهائم است. پیامبر اکرم مثل ما یک جسمی دارد که دارای روحی است. ما هم اینجا جمع شدیم، روح داریم، پیامبر هم روح دارد اما روح پیامبر اکرم را بروید مطالعه کنید، چه نوع روحی است. این روح؛ چه روحی است که حقایق موسی بن عمران و حقایق عیسی بن مریم را در خودش تجلی داده؟ این چه روح شفاف و زلال و صافی است که، پاکی است، مطهری است که حقایق الله، الهیت و حقایق رحمان، رحمانیت را در خودش یکدفعه تجلی داده؟ ببین روح ظپاک مشابه همان آب پاک است. اگر انسان قلبش را توسط تزکیه، خودش را پاک کرد، مطهر کرد، به صداقت، به اخلاص … من یک آیینه را برمی‌­دارم با دستمال تمیزش می‌­کنم، می‌­گیرمش رو به آسمان، یک‌مرتبه حقایق آسمان، تو این آیینه تجلی می‌­کند. اما این آیینه دارای عقل نیست، دارای شعور نیست، حیات ندارد، حی نیست، زنده نیست که این طرف قضیه بیاید ثمرات خودش را نشان بدهد. ولی انسان در حینی که آیینه است، حی است، زنده است، عاقل است، دارای عقل است، دارای شعور است، داری بینش است، تشخیص‌دهنده است. قلب مطهر، قلب مرآت­‌گونه یا شفاف جناب رسول‌­الله به کجا برمی­‌گردد؟ قلب پیامبر که یک مرأت تمام‌­نماست، جام جهان‌‌­نماست، این قلب رسول اکرم به کجا؟ این آیینه‌­اش، این مرآتش به کجا؟ به عالم اسفل یا به عالم اعلی؟ به عالم پلیدی یا به عالم طیبات؟ به کجا؟ به طیبات، به عالم پاکی­‌ها، قلب رسول اکرم اونجا. اگر دوتا انسان مهروی زیبا، مقدس، مطهر در مقابل رسول اکرم قرار بگیرند، چشم پیغمبر، روی پیغمبر، وجه پیغمبر به سوی کدام­‌هاست؟ به سمت اون دوتا انسان کامل مهرو است؟ قلب پیغمبر اکرم، مرآت دل پیغمبر اکرم، به کجا نشانه می­‌رود؟ هدفش کجاست، کجا را هدف می‌­گیرد؟ جوهره صفات الهی در عالم معنا، عالم بالا و آن جوهره ذات الهی که الله و رحمان هست، اونجا را نشانه می‌­گیرد. وقتی این دوتا را نشانه گرفت، همه هستی و حقایقش، با آن دوتا جوهره‌­اش، در قلبش آشکار می‌­شود. به خاطر همین است که می­‌گوید همه چیز را می‌­دانم من. «من رآنی فقد رأی الحق» هر کس من را ببیند یعنی همه حقیقت را دیده، همه حق را دیده. نزول آیات محکمات و متشابهات در عالم غیب، به این شکل در قلب رسول‌­الله، تجلی می‌­کند، منعکس می‌شود. ولی چون رسول گرامی، رسول اسلام، دارای عقل کامل است «اول ما خلق الله العقل» عقل کامل است که خود قران فرموده: «داعیا الی الله باذنه و سراجاً منیرا» تو دعوت‌‌‌­کننده­‌‌ای به سوی خدا و چراغ منیری. ببین چراغ منیری. چون عاقل است، چون چراغ منیر است، چراغ روشنی‌‌­دهنده است، همه اطرافیان خودش را می­‌بیند و همه آدمیان را می­‌بیند. با عقلش تشخیص می­‌دهد که چگونه اون آیات را مطرحش کند، بگوید. نگاه می­‌کند عقل‌های انسان‌ها را، عقل‌های مردم را نگاه می­‌کند، آیات را می‌­آورد جلو. در کُل مردم را تشخیص می‌­دهد که اول آیات محکمات را بیاورد و خودش بشود معلم شریعت، معلم رسالت، معلم احکام، خودش. چرا؟ چون مردم کشش معنویات، معارف، معرفت را ندارند دیگه. باید زمان بگذرد، انسان‌ها خودشان کشش­‌اش را پیدا بکنند، اون استعدادش، لیاقتش را پیدا کنند تا بتوانند در این وادی ولایت، وادی رحمانیت، وادی ذات، وادی معرفت وارد شوند. به خاطر همین است که انبیاء اولویت دارند بر اولیاء. اولویت با انبیا است، اولویت با رسالت است، اولویت با شریعت است. اگر ما شریعت را توانستیم اون چکیده، جوهره‌­اش را به دست بیاوریم، بفهمیم، اون وقت به حقایق باطن رحمانی که همان معارف و معنویات است، به اون هم برسیم. همانگونه که قرآن فرموده، خدا فرموده که خودتان را تزکیه کنید تا دارای حکمت الهی شوید «یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمه» اگر می‌­خواهید به حکمت الهی، به حقایق الهی مسلط شوید، دست بیابید، باید تزکیه کنید خودتان را یعنی باید پاک کنید خودتان را. آب پاک، روح پاک. پیامبر از آن افرادی است که گوی سبقت را از همه جهانیان، از همه عالمیان، از همه آدمیان گرفته. یکی می­گوید: آقا! بس است دیگه، نرو بالای قله، می­‌‌افتی ها، پرت می‌­شوی، فلان. می‌­گوید من باید این قله را فتح کنم. پرت بشوم، چون برای خداست، چون برای برای نجات آدمیان است، چون برای نجات انسان‌ها است. من باید این قله را فتح کنم. می­‌گویند بابا! اینقدر آمدند فتح کنند این قله را، پرت شدند، نابود شدند، از بین رفتند. چرا اینقدر جهل می­‌کنی؟ چرا اینقدر به نفس خودت ظلم می­‌کنی؟ چرا اینقدر به تو می‌­گوییم نرو، هی می­روی، در اون ظلم کردنت، جهل می­‌کنی؟ «ظلوماً جهولا» به این معنا است. فقط تنها این آیه برای رسول‌­الله است، برای هر کسی نیست. خیلی مقام است این آیه. دلسوزترین، مهربان‌ترین، رئوف­‌ترین انسانی که در این کره خاکی دارد زندگی می‌­کند، بین تمام آدمیان، آدمیان خوب، خوب‌هایشان، جناب رسول­‌الله، رسول اکرم است، یعنی اینقدر ایشان بزرگ است. شما بزرگی­‌اش را در ظاهر مثال می‌­زنیم به خورشید. ببین خورشید در مقابل ماه اصلا چیه؟ ماه در مقابل خورشید چیه؟ من به منزله خورشیدم، علی به منزله ماه. تمام این دریاها، تمام این سبزه‌­زارها، تمام این چه می‌­دانم آب و آبشارها، تمام این موجودات، تمام انسان‌ها تا برود الی آخر، انسان‌های کامل که نام فرشتگان و مقربان را به خود گرفته‌­اند، همه این‌ها مدیون خورشیدند، مدیون پیامبر اکرم‌­اند. مجموعه همه ما وجود مقدس رسول الهی هستیم. اگر نباشیم حیات نداریم، مردار می‌­شویم، از بین می­‌رویم. به این طریق است که در طبیعت ما، در این طبیعت، اکثریت حیوانات، اکثریت بهائم، حیوانات، به جز بلبلان و پروانگان، تشخیص‌­دهنده گلستان نیستند. گلستان را، گلزار گلستان را، گلزار باغ را هیچ حیوانی تشخیص نمی­‌دهد به جز بلبل و پروانه. همانگونه که در طبیعت، بلبلان و پروانگان تشخیص‌­دهنده گلستان هستند، گل‌ها را این‌ها تشخیص می­‌دهند، بین آدمیان هم، اکثریت مردمان به جز ابرار و مقربان، تشخیص­‌دهنده معارف نیستند. این‌ها تشخیص‌­دهنده گلستان نیستند، این‌ها تشخیص‌­دهنده معارف نیستند. ببین چقدر به معارف الهی، به معرفت الهی، به معنویت الهی، رحمانی، به معارف ذات رحمانی، ذات رحمانی، به معنویت، به معرفت ذات رحمانی، چقدر مخالفت می‌­کنند. اگر حیوانات بریزند تو باغ، ببین چه بلایی به سر گلزار می‌­آورند، گل‌ها می‌­آورند. اگر این آدم‌ها بشناسند اولیای خدا را، ببین چه بلاهایی که به سر این‌ها می­‌آورند. گل‌ها؛ ثمرات مقدس این هستی، طبیعت است. معاراف، معنویات، معرفت هم ثمرات اون روح پاک انسان در جسم انسان هست. اینجا معارف آشکار می‌­شود برای ابرار، برای مقربان. آنجا هم گلستان، گلزار ظاهر می‌­شود برای پروانگان، برای بلبلان. اگر پروانه نمی‌­توانید بشوید، بلبل شوید اقلا. اگر از مقربان نمی‌­توانید بشوید، حداقل از ابرار شوید. به جز ابرار و مقربان، شما این را بدانید که در جایگاه مقدس فردوس، اون بهشت فردوس، راه ندارید. شما این را بدانید که اگر انسان زبان حیوانی داشته باشد، صورت حیوانی داشته باشد، وجود حیوانی داشته باشد، حیوان را به بهشت فردوس راه نمی‌­دهند، در مقابل قائدان و مقربان و سابقان، راه نمی‌­دهند، چرا؟ چون آن منطقه مهرویان را به هم می­‌زند، خراب می‌­کند. اگر می‌­گویند جبرائیل، روح‌­الامین، یعنی عبدالله، اگر می‌­گویند روح‌­القدس، اسرافیل یعنی عبدالرحمن. این عبدالله و این عبدالرحمن، این روح‌­الامین با اون روح­‌القدس، این جبرئیل با آن اسرافیل، این روح­‌الامین رأس همه فرشتگان است، این روح­‌القدس رأس همه فرشتگان است. این روح­‌القدس و روح‌­الامین؛ همان آورنده انوار محکمات و متشابهات بر قلب پیغمبر است. از چی؟ از آن مجسمه رحمانیت و الهیت که در قلب این عالم هستی، صفات و ذات تجلی کرده، به این شکل است. ان­شاءالله که خداوند یک دلی فهمنده به ما بدهد و یک زبانی گوینده.

و الحمدلله رب العالمین